Сары-кол (Восточный Памир)

Кайсы жерден болосуң деп сураба, кандай элден экенимди сынаба, мен жөн эле жашап келем кыргызмын деп...

КТРК онлайн ТВ МУЗ ТВ KG онлайн Биринчи радиоКыргыз радиосу

ОШ ТВ онлайн ЭлТР онлайн ТВ Марал радиосуСанжыра радиосу

ОШ ПИРИМ онлайн Ынтымак ТВ онлайн Мин Кыял радиосу Кыргызстан обондору

Бишкек  онлайн ЭЛ ФМ радиосу Сары-кол радиосу

Кыргызча клиптер

Ыраң-Көлдүн тарых барактары

-1920-жылы Ыраң-Көл аймагында айылдык революциялык комитет (ревком) уюшулган. Биринчи уюшулган ревкомдун төрагасы болуп Жанкулиев Касым иштеген.

-1929-жылы алгачкы жолу сабатсыздыкты жоюу иштери башталып, боз үйдө окутула баштаган. Анда Эшбаев деген адам мугалим болгон.

-1932-жылы 27-октябрда Ыраң-Көл кыштак Совети деп түзүлгөн, анын төрагасы Черибаев Боронбай дайындалган.

-1933-жылы облустук Аткаруу комитетинин токтому менен Ыраң-Көлдө жана Шатыпутта эки кыштак Советтери түзүлгөн.

-1933-жылы райондук облустук Аткаруу комитетинин токтому менен Ыраң-Көл туз казып алуу үчүн атайын артель уюштурулган.

-1934-жылдын 1-ноябрындагы эсептөөлөр боюнча Ыраң-Көл кыштак Советинде 2971 баш кой-эчки, 1098 баш топоз, 157 баш жылкы, 61 баш эшек, 92 баш төө болуп катталган.

-1934-жылы Чечекти айылына биринчи жолу бир орус улутундагы адам “полуторка” деген машина айдап келген.

-1936-жылы биринчи мектептин имараты салынган. Мектептин жетекчиси (завшколы) Кыргызстандык Токсобаев Адыл деген болгон. Мектепте биринчи пионер, комсомол деген уюмдар түзүлүп, биринчи пионер Садыков Каламбай болгон.

-1938-жылы С.М Киров атындагы жети жылдык мектеп болуп анын директору Беркмаматов Ысмайыл деген жергиликтүү мугалим болгон.

- 1936-жылы клуб, китепкана ачылган.

- 1939-жылы Чечекти айылында биологиялык станциясы уюштурулуп тажрыйба катары арпа, беде, картошка, тоюттук кара буудай ж.б өстүрүлгөн.

- 1940-жылдын 1-январына карата Бүткүл Союздук мал-жан каттоодо Ыраң-Көл жамаат советинде жалпы 284 кожолук, жеке чарба 250, 34 жумушчу кызматчы болуп, 1752 баш ири мал(топоз), кой-эчки 5025 баш, жылкы 49 баш, 73 баш төө, 68 эшек катталган.

-1940-жылы 1-ноябрда Областык партия комитетинин чечими менен Чыгыш Памирде 13 колхоз уюшулуп, анын ичинде Ыраң-Көл аймак эки колхоз: «Ленин-Жолу» жана Чечектиде «Ворошилов» колхоздору уюушулган.

- 1947-жылы биринчи патифонду Турсунбаев Маманур белекке алса, 1951-52 жылдары Азимов Орозобай элге коюп берген.

-1951-жылы биринчи велосипедди Аширалы деген киши алып келген.

-1953-жылы биринчи автомашинаны Куту деген киши айдап келген.

- 1957-жылы кийим тигүүчү биринчи машина келген.

-1959-жылдары биринчи жолу таш көмүр алынып келинип, элге сатылган.

- 1960-жылы «Ленин-Жолу» колхозунун жаңы имараты курулган.

-1964-жылы биринчи дизель курулуп, айылда электр жарыгы берилген да, анда дизелист Сулайманов Орозек өмүрүнүн акырына чейин иштеген.

- 1967-жылы «Ленин-Жолу» колхозу ССССРдин КПСС БКнын, СССР Министирлер Советинин, ВЦСПСтин «Эмгек Кызыл Туусун» жеңип алган.

- 1970-жылы мектептин жаңы имараты курулуп, мектеп жалпыга билим берүүчү орто мектеби болуп, анда Ниязбеков Сарабек директор болгон.

-1972-жылы Киров орто мектебинен биринчи 8 улан-кыздары бүтүрүп, жетилүү аттестаттарын алышкан.

- 1977-жылы «Ленин Жолу» колхозу, «Ленин Жолу» совхозу болуп аталат.

- 1980-жылы «Экран» телестанция курулуп, борбордук телекөрсөтүүдөн калкыбыз Союзда, дүйнөдө болуп жаткан жаңылыктар менен кабарды уга баштаган.

 

Ыраң-Көл тарыхы-өлкө Эгемендүүдүгүнүн жылдарында:

 

- 1992-жылы легендарлуу “Ыраң-Көлдүк мырзалар” концерттик тобу уюштурулуп, аны К. Райымжанов жетектеген.

- 1993-жылы «Ленин Жолу» совхозу кайра колхоз болот.

- 1994-жылы үч орундуу төрөт үйү ачылган. 2005-жылы он бир орундуу орукана ачылып, иштей баштаган.

-1999-жылы колхоздун чарбасы приватизацияланып калкка таркатылып берилет да , «Ыраң-Көл» фермердик чарбасы түзүлгөн.

- 2005-жылы «Ак-тилек» балдар бакчасы ачылган.

- 2005-жылы райондук Өкмөттүн чечими менен Мургаб районундагы музыкалык мектептин филиалы болуп Ыраң-Көл жамаатына музыкалык мектеп ачылып, комуз жана аккордеон класстары уюшулган. Аны Орозбаев Кеңеш жетектеген. Ал 2010-жылы өз алдынча көркөм-өнөр мектеби болуп, (бий, сүрөт, кол-өнөр) класстары ачылган.

- 2006-жылы орукананын жаңы имараты курулуп, ишке берилген.

- 2011-жылы Раимжанов К. жетектеген Ыраң-Көлдүк комузчулар жана бийчилер тобу Душанбе шаарына барып «Ботсад» жана «Кохи Борбадда» «Мургаб районунун маданият күндөрүндө» концертин көрсөтүп келишкен.

- 2012-жылы мобилдик (уюлдук) телефон байланышы ишке кирип, МЛТ станциясы курулган.

- 2012-жылы Раимжанов Курбанбай комузчу эки шакирттери Турдуматова Ж. жана Курбанбаев Ж. менен белгилүү комузчу, обончу Н.Абдырахмановдун 60 жылдык юбилейине Кыргызстандын Бишкек шаарындагы филармонияда 7 дубандан келген комузчулар менен жолугушуп, маданий иш чараларга катышкан.

- 2013-жылы Тажикистандын “Ветерандар асосациясынын” колдоосу менен көркөм-өнөр мектебинин окуучулары Душанбе, Гиссар, Мирзо Турсунзода, Варзоб шаарларына барып, өнөрлөрүн тартуулашкан .

- 2014-жылы Тажикстандын атынан барышкан Мургаб районунун жаштары «Ыраң-Көл» командасы райондо биринчи жолу Кыргызстанда өткөн «Бүткүл дүйнөлүк Биринчи Көчмөндөр оюнуна» катышып, бул эл аралык оюнда Кыргызстандын эки командаларынан кийинки үчүнчү орунду ээлешип, коло медалдын ээси болушкан.

- 2014-жылы көркөм-өнөр мектебине ТБАОнун облустук эл депутаттарынын Мажилисинин төрагасы, ТБАО облусунун төрагасы Шодихон Джамшеддин 24.06.2014-ж. №203 чечими менен “Тажикстандын мектептерине эмгек сиңирген мугалими”, “Эмгек Кызыл Туу” орденинин кавалери Сарабек Ниязбековдун ысмы ыйгарылып, 2015-жылы март айында мектептин 10 жылдык юбилейлик мааракеси өткөрүлгөн.

- 2015-жылы “Ыраң-Көл» командасынын ордо оюнчулары Казакстандын Астана шаарындагы өткөн «Бес тапан» оюнуна катышып, алтын медалын (Шарипов Нурсалим) жана күмүш (Рахматуллаев Уланбек) медалын алышып, чоң жеңиш менен кайтышкан.

- 2015-жылы Кыргызстандын Талас облусунда ордо боюнча өткөн эл аралык «Алтын томпой» оюнунда «Ыраң-Көл» командасы үчүнчү орунга ээ болуп, коло медалга татыктуу болушкан.

-2015-жылы август айында Ыраң-Көлдө күтүлбөгөн катуу сел жүргөн. Бул табият кырсыктарынан жапа чеккен үй-бүлөлөргө Тажикстан Өкмөтү, Улут ажосу, өлкө Президенти Э. Рахмон тарабынан кечиктирилгис чара көрүлүп, жабыркагандарга айтып бүтпөс жардамдар бериле баштаган. Ушул жылдын 17-сентябрында 12 үй бүлөгө Улут ажосу, өлкө Президентинин тапшырмасы менен өң кыска убакытта чатырлуу, керектүү буюм-тайымдары менен камсыздалган үйлөр бүткөрүлүп белекке берилди. Бул күнү ТРнын Премьер-Министринин орун басары Азим Иброим, ТБАОнун төрагасы Шодихон Джамшеддер вертолет менен келишип чоң салтанаттуу азем менен 12 үй бүлөгө жаңы бүткөн үйлөрдүн ачкычтарын тапшырышкан.

- 2016-жылы ТРнын ТБАО Өкмөтү тарабынан “Ыраң-Көл жамаатын социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн 2016-2020-жылдардагы Программасы” кабыл алынып, бекитилген.

 

Даярдаган: Ниязбеков Г.С.

«САРЫКОЛ» пресс.

www.sary-kol.ru

scroll back to top

Дополнительная информация

Оставить комментарий

Сейчас 174 гостей онлайн

Сары-кол 2017